Cuma, Ocak 08, 2016

Free Space: “We are walking into Exarchia.”


(Türkçe Özet aşağıda)
We are walking into Exarchia — the unofficial capital of anarchism in Greece, Europe, and perhaps the world. No policeman dares to venture in here, which is exactly why the government has decided to effectively cordon off the neighborhood, permanently deploying dozens of riot police on the edges of this modern Athenian “free state”.”[1]

This is a neighbourhood of politics, resistance and communal spirit, situated in the centre of the city, right next to the "historic triangle" of Syntagma parliament building, Monastiraki (under the Acropolis) and Omonoia Square (Baboulias, 2014). Exarchia is one of the most common areas where people will resist police brutality with force, and it is also one of the most active areas of the country in terms of activism. Anarchists, anti-fascists, environmentalists, feminists and immigrant-rights activists have all cut their teeth here. Its cafes nestle between buildings splashed with graffiti like "No racism" and "Athens burns." Bookstores sell Marx; music stores sell vinyl (Chu, 2015). The walls of the streets are covered with posters, writing and graffiti that is distinctly political and anti-state (Vibes, 2015). There are a wide variety of cooperatives and independent social welfare and mutual aid organizations in Exarchia, including time banks and free health care services that are voluntarily funded without any taxation (Vibes, 2015).

"There are places in Exarchia where you can see the professor from Paris next to the anarchist who just got out of jail for armed robbery," said Melliou, the customer at the O Tseligkas cafe, which has been serving customers for at least 30 years (Chu, 2015).

Exarchia, since the 70s has become identified with a youth culture of protest and alternative entertainment, has become some kind of anti-systemic youth stronghold. Today’s picture differs from November’s anti-dictatorship action which marked the beginning of the end of the 7 years military junta. Gentrification initiatives mingle with alternative culture and commodification of both entertainment and public space tends to prevail. There are however many outbursts of symbolic action as well as many organized demonstrations that still start from or end in Exarchia (Stavrides, 2010).

Historical Background

In nineteenth century Exarchia was the quarter of (construction) workers and students and of the lower and middle bourgeoisie. In the middle-war period it became the neighborhood of upper bourgeois as well. People of Arts, of Politics and Scholars had their residence in Exarchia. After 1974 Exarchia continued to have a rich social, political and artistic life (Kotea, 2013).

Exarchia is a place with a long revolutionary history in the city of Athens. From the early years of the Modern Greek state, one of the first riots recorded in Modern Greek history, Skiadika students uprising of 1859 started in Exarchia. Over a century later, anti-dictatorial uprising of November 1973, against the military junta (1967-1974) also started in Exarchia. This riot was centered in the campus of the Polytechnic University of Exarchia (Mitsomponou, 2014). It was here that students started occupying universities protesting the 1967 dictatorship, and it was here that on November 17, 1973, a tank sent by the military junta to evict the occupation, broke down the gates of the Polytechnic University, crushing students (Baboulias, 2014). Exarchia was the living space of the uprising, so after 1974 the whole area and not only the university building became a symbol of contestation (Kotea, 2013).

In the post-dictatorial state the anniversary of the uprising became a school-celebrated National Day. From the dawn of the democratic era then, Exarchia found itself holding something of an exceptional status and became home to the emerging left-wing movements, anarchist collectives, intellectuals, activists and, notoriously, urban guerrilla terrorist groups like "November 17", which came straight out of the Exarchia far-left. In the years and decades that followed the small Athenian neighbourhood would play host to unrest of all different shapes and sizes: commemorative/ritualistic riots on anniversaries of the uprising; at times weekly skirmishes between youth and the police that came hand-in hand with the growing of a counter-culture also partly tracing back to the 1973 uprising (Vradis, 2012; Baboulias, 2014).

In November 1985, during the commemoration of the November 1973 student uprising, Michalis Kaltezas was shot by riot police. The Polytechnic was occupied once again by angry youth denouncing police violence (Baboulias, 2014). The killing, of a fifteen -year- old teenager by a policeman in Exarchia, led -once again- to large scale riots (Mitsomponou, 2014).

In 2008, 15-year-old Alexandros Grigoropoulos was also shot dead by a policeman in Exarchia. The neighbourhood exploded into weeks-long riots. The incident took place in Messologiou Street, where young people still hang out, sipping beer, next to the mural set up in memory of young Alexandros (Baboulias, 2014). The revolt of December 2008, lasted almost three months and spread to all the big cities around Greece, while solidarity protests took place in big cities all around the world (Mitsomponou, 2014). 2014 commemoration of his death on December 6 turned into clashes with the police. The way protests happen in Exarchia, however, is a bit different. The streets, the buildings, the residents are not just passive spectators of this extended war. In December, the whole neighbourhood was "up in arms" throwing flowerpots and furniture from their balconies at the riot police; Molotov cocktails were raining down on the police from rooftops. The neighbourhood also showed solidarity with the hunger strike of Nikos Romanos, Grigoropoulos' best friend, who is in prison. Tension quickly escalated and on December 3, a group of anarchists attacked the PASOK headquarters with 30 molotov bombs (Baboulias, 2014).

As an outcome of all this, the majority of the residents, in this neighborhood are politically active. Several assemblies gather there, one of which is the ‘Initiative of the residents of Exarchia’ (in Greek: ‘Protovoulia Katikon Eksarchion’). It was this assembly and the assembly ‘Here, Now and for All of Us” which made the call for the occupation of a parking lot in the area of Exarchia in order to recreate it as a park, in March 2009. People -still ‘hot’ at that time, from the riots- answered to the calling, and the Park was created (Mitsomponou, 2014).

Contract” and “Control”
read more
PDF




Türkçe Özet

Exarchia, Atina’nın “tarihi üçgen” olarak bilinen Syntagma parlamento binası, Monostiraki ve Omonoia caddelerinin hemen yanında, batısında üst-sınıfın mahallesi olarak nitelenen Kolonaki’nin bulunduğu, üniversitelerle çevrili küçük bir mahalle. Şehrin merkezinde yer alan, bir kilometre karelik alana sahip bu mahallenin yaklaşık 22.000 sakini olduğu belirtiliyor. Mahallede oturanları, orta sınıftan insanlar ve üniversitelere yakın olması nedeniyle çok sayıda öğrenci oluşturuyor. Atina’nın zengin mahallerine göre daha dar ve her 45 metrede birbirini kesen sokaklarına sahip mahallede, Atina’nın geneli gibi yeşil alan azlığı/sıkıntısı söz konusu. Bu sıkıntının, bir otoparkın işgal edilerek parka dönüştürülmesi olayı (2009) bakımından önemli bir motivasyon sağladığına dikkat çekiliyor.

Etimolojik olarak sahip olduğu otorite-dışı/ötesi (ex: ötesi, arche: otorite) anlamıyla uyumlu bir tarihi olan mahalle, Yunanistan ve Atina tarihinde “ayaklanma”larla simgeleşiyor. Şehirde, kayıtlara geçen ilk öğrenci (1859-Skiadika) isyanı Exarchia’da başlıyor. Ancak mahalleyi simgeleştiren esas olarak 1973 ayaklanmasında oynadığı rol oluyor. Askeri cunta döneminde (1967-1974), diktatörlüğe karşı girişilen ayaklanmanın fitili (17 Kasım 1973) Exarchia’da ateşleniyor. Üniversiteyi (Politeknik) işgal eden öğrenciler askerle çatışıyor ve öldürülüyorlar. Diktatörlük sonrası (1974) mahalleye istisnai bir statü tanınıyor ve ayaklanmanın yıldönümünde anma gösterileri düzenleniyor. Bu gösterilerden biri olan Kasım 1985 anmasında, 15 yaşındaki Michalis Kaltezas’ın polis tarafından vurularak öldürülmesi, geniş çaplı eylemlere yol açıyor. Bunun benzeri, 2008’de Alexandros Grigoropoulos’un öldürülmesi sonrası yaşanıyor. En son 2014 anması da, şiddetli çatışmaların yaşandığı olaylara sahne oluyor.

Exarchia’da başlayıp ülkenin her yanına yayılan 2008 olayları sürecinde, mahallede otopark olarak kullanılan bir alan, oluşturulan sivil inisiyatifler/meclisler tarafından işgal edilerek (2009) parka dönüştürülüyor. Parkta, özgürce herkesin kendisini ifade edeceği forumlar düzenleniyor ve alternatif bir kamusal alan inşa edilmeye çalışılıyor. İşgal edilen alana, zaman içinde fidanlar dikiliyor ve çocuklar için oyun alanları oluşturuluyor. 2009-2014 yıllarında parkta saha çalışması yapan bir araştırmacı, 2014’e gelindiğinde, genel olarak park inisiyatifi katılımcılarında/park kullanıcılarında, ilk baştaki coşku ve iyimserliğin kaybolduğunu gözlemlediğini anlatıyor. Büyük oranda, yaşanan ekonomik krizin etkisiyle, sefalet ve boyun eğme görüntüleri ön plana çıkıyor. Buna karşın araştırmacı, mahallede direniş ruhunun kaybolmadığı saptamasını da ekliyor.

Exarchia’da sözü geçen park gibi, dönüştürülen başka kamusal alanlar da bulunuyor. Örneğin eski bir sinema olan Vox, sosyal kafeye çevriliyor, Zikos gibi sosyal marketler ve sosyal sağlık merkezleri kuruluyor. Bugün özellikle öğrenciler ve göçmenler, daha ucuza yeme-içme ve barınma ihtiyaçlarını karşılayabildikleri için mahalleyi tercih ediyorlar. Bir anarşist mahalle olarak anılan Exarchia, aslında alternatif yaşam tarzları ve alternatif iş, sanat ve eğlence dünyasıyla çok farklı kesimlere hitap ediyor, farklı kimlikleri barındırıyor. Mahallede ortaya çıkan suçla ilişkili olaylar (uyuşturucu satışı, mafya vb.), medya tarafından abartılarak mahalle kriminalize edilmeye çalışılıyor. Buna karşın araştrmacılar, yerel inisiyatiflerin suçla mücadele ettiği ve kısmi başarılar da sağlandığını belirtiyorlar.

Exarchia’nın, polisin mahalle sınırında konuşlanıp içeriye müdahale etmeme görüntüsüne dayalı istisnai statüsü hakkında, bunun, devletin “aşırıları/aşırılıkları” kontrol altına alma amacına hizmet ettiği, bu amaçla yaratıldığı argümanı öne sürülüyor. Darbe sonrası dönemde özellikle gençler arasında ortaya çıkan düşünce ve ifade hürriyeti talebi bu sayede kontrol altında tutuluyor. Polis, radikal olanları tesbit edebiliyor ve baskınlarla gözaltına alıp karakola götürebiliyor. Göz yumulan uyuşturucu trafiğiyle, radikal düşüncelerin gençler arasında yayılmasını engelleme amacı güdülüyor. Başka bir açıdan, Exarchia, diktatörlükten sonraki yeni döneme geçişi ve sürekliliği sağlıyor/temsil ediyor. Mahalleye gösterilen/tanınan tolerans, bir “şiddeti dengeleme/denge içinde tutma” ve bütüne yayılmasını engelleme perspektifine işaret ediyor. Düzene/otoriteye karşı muafiyet tanıyan bu yazılı olmayan toplumsal sözleşme, düzenin sağlamlaştırılmasına ve devamına yarıyor. Ancak, Nikos Dendias’ın İçişleri Bakanı iken sarf ettiği (2013) sözler, bu muafiyetin de tehlikede olduğunu gösteriyor. Dendias, Exarchia’nın da polise ihtiyacı olduğunu, toplumun yavaş yavaş değişmekte olduğunu, exarchia da dahil şehrin normalleşeceğini söylüyor.